unieke karakter van het gymnasium

Het unieke karakter van het gymnasium

superleraar over onderwijskwaliteit

door Superleraar// categorie onderwijskwaliteit // 6 april 2021

Ondanks de toenemende roep om een brede, tweejarige brugklas blijft het gymnasium gewild. Of misschien is het dankzij deze wens, want hoe nobel late selectie ook kan zijn, voor sommige leerlingen kan het gymnasium niet vroeg genoeg beginnen. Voor hen is dit onderwijstype het meest passend. De vraag is wat het gymnasium zo onderscheidend maakt.

 

De classicus

Het is een weinig benoemd onderdeel, maar de docentenpopulatie van het gymnasium is uniek. Het blijft bijzonder, in het wild kom je de classicus nauwelijks tegen, maar bezoek een willekeurig categoriaal gymnasium en ze zijn in de hele school vertegenwoordigd. Op alle vlakken zijn ze actief en als ze niet moedig hun vakken staan uit te oefenen, zijn ze waarschijnlijk druk met het organiseren van de Romereis, Xanten of Trier.


Het nut van de klassieken

Waarschijnlijk is het meest karakteristieke onderdeel van het gymnasium de ruime aanwezigheid van de klassieke talen. Over het nut van de klassieken is veel gezegd. Als eenvoudige aardrijkskundige stond ik altijd aan de zijlijn van deze discussie, totdat een oud-collega haar vak als volgt beschreef:


Het raakt mij als leerlingen het nut van klassieke talen niet in zien. Je leert zo veel: hoe je dingen opschrijft, waarom het opdat is in plaats van zodat bijvoorbeeld, hoe een tekst in elkaar zit, maar ook hoe je moet discussiëren. Laatst gaf ik een tekst vanuit homoseksueel standpunt en de vraag is dan hoe je daar tegenover staat. Of een tekst waarin religie het plegen van geweld verheerlijkt. Wat je standpunt dan? Dat zijn belangrijke vragen.


Als je het zo bekijkt zijn de klassieken actueler dan ooit en ik voorzie hier een unieke kans voor Grieks en Latijn bij het nog vorm te geven vak burgerschap plus. Het is maar een idee, maar misschien moeten niet de leerlingen van het gymnasium naar de brede brugklas, maar de klassieken.


Het gymnasium en de gymnasiast

Uiteindelijk is het natuurlijk de gymnasiast die het karakter van het gymnasium bepaalt. Het heeft iets bewonderenswaardigs, al die kinderen die dapper de Latijnse mythes en het Grieks alfabet door akkeren.

Ze kunnen enorm leergierig zijn, met name bij onderwerpen als de ruimte, dinosauriërs en meteorieten. Ook de verbale vaardigheden van de meeste gymnasiasten zijn indrukwekkend. Debatteren is een wedstrijdsport en de cijfergevoeligheid is groot.

Dat laatste was voor mij even wennen: de eerste keer dat een leerling een kruisverhoor over de puntentelling begon vond ik grappig, de tweede keer bijzonder en de derde keer werd het irritant.

De gymnasiast weet de docent sowieso op een unieke wijze te testen. Het gaat hierbij nauwelijks om het reguliere werk zoals propjes of geplette popcorn op de vloer, maar eerder om een voorwaardelijke test in de categorie Leraartje, leraartje, laat maar eens wat zien!

Of zoals een collega het eens zei: op het gymnasium moet je als docent eerst bewijzen dat je je vak beheerst en dat ze wat aan je hebben en dan wil een leerling wel een band met je aangaan.

 

De verveling van de gymnasiast

Ik heb altijd gedacht dat als je wilt dat jongeren veel bereiken, je veel van ze moet verwachten. Dat dit uitgangspunt kan leiden tot vreemde misverstanden, ontdekte ik toen ik als gymnasiumdocent begon.

Ergens - heel impliciet - verwachtte ik een meer- meer- meer-roepende groep superleerlingen, die onvermoeibaar mijn kennis opzoog en het liefst nog even bleef hangen voor een extra opdracht.

Niets was minder waar: ook op het gymnasium staan de leerlingen niet te springen om huiswerk of moeilijke toetsen. En ook op het gymnasium klinkt gejuich bij lesuitval op het achtste uur. 

Mijn denkfout bestond uit het verwarren van snelle en sterke leerlingen. In de praktijk overlappen deze twee elkaar, maar ze zijn niet hetzelfde. De snelle en in de praktijk vaak verveelde leerling zou de lesstof in de helft van de tijd kunnen doen en wil dat ook. Wat de verveelde leerling vooral niet wil is extra werk buiten schooltijd, al helemaal niet als daar het naampje uitdaging op wordt geplakt. Deze gymnasiast wil een les die past bij zijn of haar denksnelheid. Het tempo is dan ook relatief hoog op het gymnasium. 



 

naar meestgelezen artikelen onderwijsblog

naar artikelen over krachtig leraarschap

naar artikelen over motivatie docent


bekijk hier het nascholingsaanbod van Superleraar