formulieren onderwijs

Formulieren in het onderwijs en het onderwijs in formulieren

superleraar over onderwijskwaliteit

door Superleraar// categorie onderwijskwaliteit // 15 oktober september 2020

Ik heb met veel bijzondere beoordelingsformulieren mogen werken in het onderwijs. De eerste was ook meteen de meest uitgebreide: de beroemde rubics van de lerarenopleiding, die mijn stagebegeleider met gefronste wenkbrauwen voorzag van kruisjes op de gewenste plek, afgewisseld met de opmerking niet van toepassing.

Toen ik zelf startende docenten ging begeleiden kwam ik weer in aanraking met de paginalange bekwaamheidseisen. De leraar had er inmiddels een rol bij, die van de coach, wat het totaal op zes bracht. Het kon niet mooier. Het enige dat ik bij een lesbezoek hoefde te doen was op mijn lijstje met de gedragsindicatoren aan te geven hoe de docent het er van af bracht.


Het onderwijs in formulieren: docentbeoordeling

Nu moet ik er bij zeggen dat ik dol ben op lesbezoeken. Het heeft iets knus om achterin de klas te zitten, terwijl iemand anders de boel entertaint. Het is verbazingwekkend hoe snel leerlingen vergeten dat je achterin zit. Kinderen die bij binnenkomst zenuwachtig naar je giechelen, kunnen tien minuten laten een fles cola naast je laten ontploffen.

Een keer zat ik bij een les van een nieuwe collega. Ik was benieuwd, want hij had een derde klas, waar ik zelf regelmatig mijn volledige range aan klassenmanagementsvaardigheden op bot vierde. Het werd een les in zelfreflectie. Mijn collega was bedeesd, zachtaardig en toegankelijk. Met zachte stem vertelde hij over zijn vak en de sfeer in de klas had iets weg van een yogaclub. Ik was onder de indruk, maar hoe ik er ook op los kruiste op het formulier, de essentie van hoe deze man voor de klas stond, kwam er niet uit. Een groot deel van de gewenste vaardigheden ontbrak of waren onzichtbaar, maar toch deed hij iets heel erg goed.

 

Formulieren in het onderwijs: het nakijkmodel

Ook bij leerlingen heb ik vaak ervaren dat het beoordelingsformulier de kern miste. Zo was er het simpele beoordelingsformulier met negen onderdelen, waarvan inhoud er één was. Een paar andere categorieën waren opmaak, structuur en het halen van de deadline. Hieruit volgt, volgens mij, dat het mogelijk is om met een keurig verslag vol dummietekst een voldoende te halen en het verbaast mij dat leerlingen dit nog niet hebben uitgeprobeerd.

Maar ook de dichtgetimmerde beoordelingsexemplaren, missen zeggingskracht. In de praktijk merkte ik dat hoe meer categorieën, hoe dichter de eindcijfers bij elkaar komen. Bij profielwerkstukken heb ik vaak terug moeten rekenen, omdat er zoveel indicatoren waren dat alle cijfers op elkaar gingen lijken, terwijl ik zelf haarfijn wist welk onderzoek goed was en welk minder. Overdreven gezegd kreeg ik het gevoel dat ik mijzelf als beoordelend leraar had uitgeschakeld en het formulier het werk liet doen. Superleraar wil dit tegengaan door de eigenheid van de leraar te versterken.



Verder lezen? Lees hier mijn artikel functioneren zonder formulier 


naar artikelen over onderwijskwaliteit

naar artikelen over krachtig leraarschap

naar artikelen over motivatie docent


bekijk hier het nascholingsaanbod van Superleraar