Bel Kaufman laat de leraar gewoon lesgeven

Bel Kaufman: laat de leraar gewoon lesgeven

superleraar: lesgeven met persoonlijkheid

door Superleraar// categorie krachtig leraarschap // 12 november 2020

Ik heb lang gedacht dat met de opkomst van Magister en andere informatieplatforms de administratieve last van de docent is toegenomen, maar sinds ik Bel Kaufman heb gelezen weet ik dat niet meer zo zeker. Bel Kaufman was een schrijvende docente, die in 1964 de hilarische onderwijsroman De Aftrap Op schreef. Het boek schetst een opvallend vertrouwd beeld, want ook in de jaren zestig waren de klassen te vol, de leraar vermoeid en de vergaderingen te lang. Onderwijs van binnenuit is een zeer passende beschrijving voor het boek dat vol staat met herkenbare onderwijssituaties. Zowel leerlingen als leraren ploeteren zich door een genadeloos onderwijssysteem heen, waaruit ik de drie meest relevante hoofdpunten wil uitlichten.

 

Bel Kaufman en de adminstratieve in het onderwijs

Ten eerste: het kernwoord van het boek is administratie. Blijkbaar is de drang om alles vast te willen leggen geen recente uitspatting van onderwijsmanagers met een bedrijfskundecursus, maar een diep ingebakken onderdeel van de sector zelf.  Zo wordt hoofdpersoon juf Barrett overstelpt door een formulierenberg. Inventarisaties, verzuimbriefjes, richtlijnen, mededelingen, vragenlijsten, toestemmingsformulieren en individuele ontwikkelpaden, het is een tijdrovend ritueel dat dagelijks terugkomt. Het boek staat vol met voorbeelden waarbij het invullen van een formulier een doel op zich is geworden.

Dit upgraden van middel tot doel is iets waar het onderwijs helaas nog steeds in uit blinkt. Differentiëren is daar een mooi voorbeeld van. Zo zijn er steeds meer scholen die differentiëren als beleidsdoel hebben geformuleerd, terwijl het eigenlijk een trendy middel is om tot onderwijsverbetering te komen.

Dat dit tot kwaliteitsarme sturing kan leiden blijkt uit het volgende voorbeeld. Een leraar vertelde mij laatst dat hij na een lesbezoek de volgende feedback ontving: de les was inhoudelijk sterk, de leerlingen deden goed mee, maar er was er geen differentiatie waargenomen. Op deze school gold duidelijk het gebod: het maakt niet uit hoe, als je maar differentieert.

 

Laat de leraar gewoon lesgeven

Het tweede punt waardoor het werk van Bel Kaufman na veertig jaar nog actueel is, is simpel. Silvia Barrett is leraar en het allerliefst zou ze eens gewoon lesgeven. De bijkomende taken leiden erg af van het lesgeven zelf en dat is pijnlijk, want de leerlingen hebben duidelijk onderwijs nodig.

Hoe herkenbaar is dit! Naast de al genoemde formulierendrift, komt er in het onderwijs altijd iets bij en gaat er nooit iets af. Ik vergelijk het met het spelletje de Toren van Pisa, waarbij je net zoveel pionnetjes op de wankele toren moet stapelen tot de boel in stort.

 

If you are able to reach them, you can teach them

Het derde punt dat het boek van Bel Kaufman zo herkenbaar maakt, is het belang van het contact met de leerling. Dit is de kern van het lesgeven. Want hoe je het ook wendt of keert: de relatie tussen de docent en de leerling is allesbepalend. Ambitieus gezegd is er geen prestatie zonder relatie, maar de zin if you are able to reach them, you can teach them, vind ik mooier.

Juf Barrett is onvermoeibaar en vasthoudend in het maken van contact met leerlingen, met name bij diegenen waarbij niemand anders het doet.

Er zullen veel docenten zijn die zich herkennen in de drijfveren van Juf Barrett. Het zien groeien van leerlingen, hoe klein de stapjes vaak ook zijn, is een van de aantrekkelijke kanten van het vak.

Tegelijkertijd maakt deze emotionele betrokkenheid het vak ook zwaar. Dat elke leraar hier anders mee om gaat, komt duidelijk naar voren bij Bel Kaufman. Juf Barrett stelt dat ze meer lijdt onder de onverschilligheid van de leraren, dan de onwilligheid van de leerlingen, waarna haar collega opmerkt dat de leraren niet zozeer onverschillig zijn, maar onbeloond.

Echt veel veranderd is er niet in onderwijsland, denk ik dan.

 

 

meer lezen over functioneren zonder formulier? klik hier

 zie hier het nascholingsaanbod van Superleraar