docent worden: startende docent

Docent worden:

ervaringen van de startende docent 

superleraar: verlichten werkdruk onderwijs

door Superleraar// categorie klassenmanagement // 23 september 2020

Toen ik met lesgeven begon, stond ik met beide benen op de grond, vond ik zelf. Hoewel ik geen officiële zij-instromer in het onderwijs was, had ik lang genoeg op een kantoor gezeten om te weten dat ik een dynamische werkomgeving zocht. En dynamisch is het onderwijs in iedergeval.

Ik was vol vertrouwen. Aangezien ik zelf het volledige puberspectrum had doorlopen, was mijn beeld van de doelgroep helder: laksheid hoort bij de puber als water in een zwembad en schooltijd was op z’n best een wachtkamer naar een spannender leven.

Het was mijn taak om deze fase zo goed mogelijk te begeleiden. Nog voor ik aan de lerarenopleiding was begonnen had ik mijn werkwijze klaar. Ik zou de saaiheid bestrijden met mijn wapens scherpte en humor.

Ik zag mijzelf al staan: met wapperende armen anekdotes oplepelend over de echte wereld. De wereld van buiten naar binnen halen, noemden ze dat op de lerarenopleiding en daar sloot ik mij volledig bij aan.


De docent als regisseur

De lerarenopleiding hielp mij sowieso om mijn onderwijskundig vocabulaire op te krikken. Losjes strooide ik met frases als de leerling tegemoet komen in de eigen leerbehoefte, het stimuleren van eigenaarschap en het ontwikkelen van een kritisch denkvermogen. En dan was ik nog niet eens toegekomen aan differentiatie, wat het antwoord was op alles.

Ik leerde de rollen van de docent en begreep dat de tijd van politieagentje spelen voorbij was. Het vak had zich ontwikkeld en de moderne leraar viel het best te omschrijven als een regisseur. Het beeld van mijzelf op een klapstoel, terwijl de klas ijverig mijn aanwijzingen uitvoerde, beviel mij. Er zou geen wereldvraagstuk onbesproken blijven in mijn lessen. Vanzelfsprekend zouden mijn leerlingen de wereld, net als ik, tolerant, sociaal en liberaal tegemoet treden en tijdens de levendige discussies zouden ze mijn raad waarderend in zich opnemen.


Klassenmanagement voor de startende docent

In het kort: mijn eerste jaar voor de klas was wat onstuimig. De hectiek van een klas was overweldigend en nergens mee te vergelijken. De leerlingen waren de ene keer charmant, de andere keer bot. Een klas waar de eerste les een vertederende eensgezindheid heerste, was een week later een wespennest. 

Er waren lessen dat de leerlingen zich volledig op mij richtten, terwijl ik stuiterend mijn aardrijkskundige kennis over hen uitstortte, maar er waren ook tergend lange uren waarin geen kind op z’n stoel bleef zitten. Steevast werd ik overvallen door lessituaties die met het regisseurschap weinig te maken hadden. 

Pas toen ik besloot mijn onderwijskundige wijsheden te parkeren en mij volledig te richten op orde houden, begon het ergens op te lijken. Ik leerde de veelzijdigheid van klassenmanagement kennen. Impliciet bleek ik veel van leerlingen te verwachtten, maar ik vergat dit in concrete wensen te benoemen. Zo leek het mij logisch dat de leerlingen tijdens mijn uitweidingen aandachtig luisterden en aantekeningen maakten. Als een opdracht vaag was, moesten ze gewoon zelf nadenken en over groepsindeling mochten ze niet zeuren.

Ik ging er onbewust van uit dat mijn leerlingen constant aan het werk waren, geen andere dingen deden en stil waren of anders zachtjes overlegden over mijn vak. Als het in de praktijk anders ging, mopperde ik wat, maar ik deed verder weinig. 


Klassenmanagement is vooruit denken

Klassenmanagement is een vorm van vooruitdenken en daarvoor heb je een helder beeld nodig van wat je hoe waarom wilt. Het gaat bij klassenmanagement om de organisatie van je lessen en om het hebben van overzicht. Het ultieme doel van klassenmanagement is een ideaal leerklimaat bieden voor de leerling. Dat is veel meer dan 'alleen maar' politieagentje spelen. Klassenmanagement raakt de kern van het lesgeven en is een centraal onderdeel van het aanbod van Superleraar

In de loop van mijn eerste leerjaar leerde ik nog iets: je moet dingen doen die bij je passen.  Deze dooddoener was op de lerarenopleiding herhaaldelijk langs gekomen, maar ik had er in de hectiek van de eerste lessen niets mee gekund.

Ik worstelde met een klas waarin een paar welbespraakte leerlingen onvermoeibaar beargumenteerden dat de opdrachten niet nodig waren want ze stonden toch een voldoende. Na een tip van een collega die de klas wel aan het werk kreeg,  kopieerde ik huiswerkfomulieren. De tijd van lamlendigheid was hierbij ten einde en tevreden stapte ik het lokaal in.  Mijn zelfverzekerdheid verdween snel. Ik deed tien minuten over het invullen van de lijst en belandde in een dezelfde eindeloze discussie. De tweede keer bleek ik een kruisje bij de verkeerde leerling te hebben gezet en de derde keer morste ik koffie op het papier. Van formulieren moest ik het niet hebben, wel van een kernachtige uitleg over hoe je eindexamenvraag maakt, maar dat ontdekte ik pas later. 


naar artikelen over klassenmanagement

naar artikelen over werkdruk docent

naar artikelen over motivatie docent



Wil jij je klassenmanagement verbeteren? 

Ga naar Superleraar training voor docenten